Podobny wygląd kota nie przesądza o jego formalnym statusie rasowym. Uznanie rasy wiąże się z rejestracją w konkretnej federacji, określonym standardem oraz zasadami oceny, a poszczególne organizacje mogą posługiwać się odmiennymi zestawami ras i kategoriami. Przy sprawdzaniu pochodzenia znaczenie ma więc nie tylko wygląd, lecz także rodowód wydany w systemie właściwej federacji.
Co oznacza uznanie rasy kota przez federację
Uznanie rasy kota przez federację oznacza, że organizacja nadaje jej formalny status w swoim systemie. Opiera się on na standardzie rasy, czyli opisie cech branych pod uwagę przy identyfikacji i ocenie kota, a także na zasadach rejestracji oraz udziału w wystawach.
Samo podobieństwo wyglądu nie przesądza więc o przynależności do rasy. Znaczenie ma zgodność ze standardem i udokumentowane pochodzenie uznawane w danym systemie. Federacje mogą przy tym przyjmować odmienne zestawy ras, dlatego ten sam kot lub ta sama nazwa rasy mogą mieć różny status zależnie od organizacji.
Standard rasy, rodowód i kody identyfikacyjne
Standard rasy opisuje cechy zewnętrzne, według których sędziowie oceniają kota na wystawie. Nie jest jednak dowodem pochodzenia. Tę funkcję pełni rodowód, ponieważ przedstawia wykaz pokoleń hodowlanych i potwierdza przynależność kota do określonej rasy.
W dokumentacji i na wystawach informacje o rasie oraz jej wariancie uzupełnia kod EMS. W systemie FIFe trzyliterowy kod wskazuje rasę, a dalsze oznaczenia mogą opisywać między innymi kolor, umaszczenie oraz wybrane cechy uszu i ogona. Dzięki temu standard, rodowód i kod pełnią różne, uzupełniające się role:
- standard rasy — określa cechy zewnętrzne oceniane u kota;
- rodowód — dokumentuje pochodzenie przez wykaz pokoleń hodowlanych;
- EMS — porządkuje informacje o rasie i jej cechach w dokumentacji oraz na wystawach.
Klasyfikacja ras w systemie FIFe
W systemie FIFe rasy kotów są uporządkowane w czterech kategoriach. Podział pełni funkcję klasyfikacyjną i wystawową: wskazuje, w którym bloku federacyjnego systemu należy szukać danej rasy, zanim zostanie ona dokładniej oznaczona kodem EMS i oceniona według właściwego standardu.
- Kategoria I — rasy perskie i egzotyczne, między innymi perski, egzotyczny, ragdoll, święty birmański i turecki van;
- Kategoria II — rasy półdługowłose, takie jak maine coon, ragdoll, syberyjski, turecka angora czy norweski leśny;
- Kategoria III — rasy krótkowłose i somalijskie, w tym brytyjski krótkowłosy, bengalski, burmski, kartuski, europejski oraz ocicat;
- Kategoria IV — rasy syjamskie i orientalne, między innymi syjamski, tajski, balijski, orientalny krótkowłosy i orientalny długowłosy.
FIFe wyróżnia również koty domowe krótkowłose i długowłose, które nie są przypisywane do kategorii I–IV. Sama kategoria nie zastępuje identyfikacji rasy ani standardu; jest przede wszystkim punktem wyjścia do dalszego uporządkowania informacji o konkretnym kocie.
Różnice między systemami FIFe, WCF i TICA
FIFe, WCF i TICA porządkują rasy według odmiennych kryteriów, dlatego ta sama rasa może otrzymać w każdej organizacji inną kategorię albo status wystawowy. Klasyfikacja zależy od federacji, według której kot jest rejestrowany i oceniany.
| Federacja | Podstawa podziału | Charakterystyczne grupy lub statusy |
|---|---|---|
| FIFe | Podział na cztery kategorie | Grupy obejmujące między innymi rasy perskie i egzotyczne, półdługowłose, krótkowłose oraz syjamskie i orientalne |
| WCF | Pięć kategorii związanych głównie z długością sierści i typem kota | Rasy długowłose, półdługowłose, krótkowłose, orientalne oraz koty nagie |
| TICA | Cechy genetyczne i pochodzenie rasy | Rasy wyhodowane, naturalne, zmutowane i hybrydy; odrębne klasy wystawowe zależne od statusu rasy |
Różnica ma znaczenie praktyczne: odpowiednik rasy rozpoznawalnej w jednym systemie nie musi być identycznie opisany ani dopuszczony do tych samych klas w innym. Przy ocenie dokumentów lub planowaniu wystawy trzeba więc brać pod uwagę konkretną federację, a nie tylko nazwę i wygląd kota.
Rasy uznawane przez jedną federację, a nieuznawane przez inną
Ta sama rasa może mieć różny status w zależności od federacji, ponieważ organizacje stosują własne standardy oraz prowadzą odmienne listy uznanych ras. Brak uznania przez FIFe nie oznacza więc automatycznie, że rasa nie jest nigdzie rejestrowana; może być uznawana przez inną organizację felinologiczną albo pozostawać w odmiennym trybie klasyfikacji.
W systemach wystawowych mogą występować oznaczenia ras nieuznanych oraz kody przeznaczone dla ras nieznanych lub pozostających w procesie rejestracji. Liczy się właściwa federacja, według której wystawiono rodowód i prowadzona jest ocena kota. Status konkretnej rasy trzeba zatem sprawdzić w aktualnym regulaminie danej organizacji, zamiast wyciągać wnioski wyłącznie z jej nazwy lub wyglądu.
Jak sprawdzić status rasy i autentyczność rodowodu w Polsce
Status rasy i autentyczność rodowodu warto sprawdzać w organizacji, która wystawiła dokument, a nie wyłącznie na podstawie wyglądu kota lub deklaracji hodowcy. Rodowód wydaje federacja za pośrednictwem należącego do niej klubu, dlatego pierwszym krokiem jest ustalenie, kto odpowiada za dokument i czy klub rzeczywiście jest powiązany z tą federacją.
- Organizacja wydająca — w przypadku systemu FIFe w Polsce punktem odniesienia jest PZF, który jest wskazywany jako reprezentacja FIFe i prowadzi rejestr hodowli oraz wydaje rodowody. W systemie WCF jako polskiego członka wskazuje się Felis Polonia.
- Dane w dokumencie — należy porównać oznaczenia i informacje dotyczące kota, rodziców, hodowli, hodowcy oraz numeru dokumentu; służą one do dalszej weryfikacji.
- Rejestr hodowli — warto sprawdzić, czy hodowla figuruje w rejestrze właściwej federacji lub jej klubu, posługując się danymi podanymi w dokumentach.
- Potwierdzenie w klubie — w razie wątpliwości zapytanie należy skierować bezpośrednio do klubu, którego członkiem jest hodowca, podając dane hodowli i dokumentu.
Samo przedstawienie papieru nie przesądza jeszcze o jego znaczeniu. Liczy się zgodność danych, status organizacji oraz możliwość potwierdzenia dokumentu w jej oficjalnym obiegu.